Sunday, January 29, 2006

Կոչ հայ քաղաքական գործիչներին

Այսօր կարդացի հոլոկոստի մասին ՄԱԿ-ին յղւած Իրանի կառավարութեան նամակը: Մի հետաքրքիր բաժնի հանդիպեցի որը կարծում եմ պիտի հետաքրքրի այն հայ գործիչներին, որոնք աշխատում են հայոց ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման ու դատապարտման գծով:
Սոյն նամակում գրւած է թէ Իրանը պատրաստ է դատապարտել բոլոր ցեղասպանութիւնները: Նշելի է որ նախագահ Ահմադինեջադը նախագահական ընտրութիւնների նախընտրական փուլում պատասխանելով մեր լրագրողի այն հարցին թէ նա ինչպէս է վերաբերւում հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման խնդրին, ասաց թէ ինքը դատապարտում է Թուրքիայի կողմից կատարւած հայկական ցեղասպանութիւնը:
Այս բոլորը տեսնելով եւ առիթը պատեհ համարելով կոչ ենք ուղղում ՀՀ նախագահին ու կառավարութեանը, սփիւռքում գործող Հայ Դատի յանձնախմբերին, բոլոր հայ քաղաքական գործիչներին եւ աշխարհասփիւռ հայկական լրատւամիջոցներին ու մամուլին նամակներ յղել Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան նախագահին ու խորհրդարանին հայոց ցեղասպանութիւնը պաշտօնապէս ընդունելու ուղղութեամբ:

Tuesday, January 17, 2006

Ռուսական նախագիծ. թակա՞րդ թէ փրկութիւն

Իրանի ատոմական նախագիծը բանակցութիւնների սկզբնական օրերից մինչեւ այսօր բազում վերիվայրումների է ենթարկւել: Երբ միջազգային իրաւապահ կազմակերպութիւնները 2003-ի հոկտեմբերին տեղեկացան Իրանի ատոմական հետազօտութիւնների մասին, փորձեցին տարբեր ճնշումների միջոցով կասեցնել այդ հետազօտութիւնները՝ մինչեւ բոլորի համար պարզ դառնայ, թէ Իրանը ինչ նպատակ է հետապնդում իր ատոմական ծրագրերից: Երբ բոլորը, ի շարս ԱՄՆ-ի ու Ատոմական միջազգային կազմակերպութեան, պահանջում էին Իրանից, որ վերջինս թափանցիկ դարձնի իր բոլոր ատոմական ծրագրերը, Իրանի կառավարութիւնը այդ կրքերը հանդարտեցնելու համար ու վստահութեան մթնոլորտ ստեղծելու նպատակով՝ կասեցրեց ուրանի յագեցմամբ զբաղւող իր բոլոր կենտրոնների աշխատանքները եւ թոյլ տւեց, որ միջազգային քննիչները վերաքննելով տւեալ կենտրոնները՝ համոզւեն, որ իր բոլոր ատոմական նախագծերը խաղաղասիրական են եւ նպատակ չունեն ծառայել ռազմական որեւէ նպատակի, այն, ինչ որ Իրաքի պարագայում Սադդամ Հուսէյնը հրաժարւեց ընդունել:Այդ ընթացքում ձեւաւորւած եւրոպական եռեակը՝ Գերմանիան, Ֆրանսիան ու Անգլիան, որոնք ցանկանում էին այսպէս ասած Իրանի ատոմական «տագնապը» խաղաղութեամբ կարգաւորելով՝ համաշխարհային հանրութեանը եւ ԱՄՆ-ին փաստել Եւրոպայի հեղինակութիւնն ու անկախ արտաքին քաղաքականութիւնը, նախաձեռնեցին Իրանի հետ բանակցութիւնները:Պիտի նկատի ունենանք, որ Իրանը այն ժամանակահատւածում իր ծրագրերը կարգաւորելու համար՝ կարիք ունէր մի որոշ ժամանակի, եւ այդ պատճառով էլ դիմեց Եւրոպայի հետ բանակցելու քայլին: Բայց երկու տարի անց պարզւեց, որ Եւրոպան միայն բանակցում է բանակցութեան համար եւ այդ միջոցով փորձում է կասեցւած կարգավիճակում պահել Իրանի ատոմական ծրագրերը:Իրանի կառավարութիւնը կռահելով դա՝ կասեցրեց Եւրոպայի հետ իր բանակցութիւնները եւ վերսկսեց Սպահանի UCF կենտրոնի աշխատանքը, որը զբաղւում է ուրանի յագեցման աշխատանքով:Այս միջոցում երկու կարեւոր իրադարձութիւններ փոխեցին Իրան-Եւրոպա բանակցութիւնների ընթացքը. նախ Իրանի 9-րդ նախագահական ընտրութիւնները, որոնց աւարտին Մահմուդ Ահմադինեժադը դարձաւ Իրանի նախագահ եւ երկրորդը, որ ՄԱԿ-ում արտայայտւած Ահմադինեժադի առաջարկի հիման վրայ, թէ Իրանը մտադիր է համագործակցել որեւէ երկրի հետ, որ կը ցանկանայ ներդրում ունենալ Իրանի ատոմական աշխատանքների մէջ, Իրանին յանձնւեց Ռուսաստանի թղթածրարը, որի միջոցով առաջարկւում էր՝ ուրանի յագեցման աշխատանքը Ռուսաստանում կատարւելով եւ այդ ուրանը փոխադրւելով Իրան՝ ատոմական կենտրոններում օգտագործւի:Ռուսաստանի առաջարկած թղթածրարի առաջին ու գլխաւոր ջատագովը դարձաւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգները: ԱՄՆ-ն այդ քայլով մի քանի նպատակ է հետապնդում:Նախ ԱՄՆ-ն փորձում է Ռուսաստանին ներգրաւելով այդ «բարդ» հանգոյցի մէջ՝ առիթ ունենալ Ռուսաստանի կարծիքը եւս փոխել Իրանի նկատմամբ, եթէ Իրանը մերժի Ռուսաստանի առաջարկը: Երկրորդը՝ Միջին Արեւելքում կոտրել Իրան-Ռուսաստան եւ ապա Իրան-Չինաստան հզօր դաշնակցութիւնը, որովհետեւ մինչեւ այն պահը, որ միայն բանակցում էին Իրանը եւ Եւրոպան, Ռուսաստանը եւ նրան զուգահեռ՝ Չինաստանը պաշտպանում էին Իրանի դիրքը եւ եթէ Իրանի ատոմական թղթածրարը պիտի յանձնւէր ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդ, ենթադրւում էր, թէ Ռուսաստանն ու Չինաստանը կը հակառակէին ԱՄՆ-ի որեւէ կարծիքի: Այս պատճառով էր, որ ԱՄՆ-ն 2005 թ.-ի վերջին ամիսներում Իրանի դէմ որեւէ բանաձեւ չհրապարակեց՝ յուսալով, որ Ռուսաստանը եւ Չինաստանը ի վերջոյ միանան իրեն: Այս ժամանակահատւածում ԱՄՆ-ն անգործութեան չմատնւեց. նախ պաշտպանելով Ռուսաստանի առաջարկը՝ շեփորեց Իրանի թղթածրարը Անվտանգութեան խորհուրդ յանձնելու հաւանականութիւնը, յետոյ Անգլիայի եւ Իսրայէլի միջոցով փորձեց գրգռել Իրանի կառավարութեանը՝ մղելու համար նրան որեւէ հակադարձութեան, որին եւ հետեւեցին սիոնիզմի եւ Հոլոկոստի դէմ Ահմադինեժադի կատարած արտայայտութիւնները, որոնք չարաշահւեցին Իրանի դէմ, իսկ վերջում Իրանի հետ Իրաքի խնդրով բանակցութեան միջոցով (որը հերքւեց Իրանի կողմից) ՄԱՆ-ն փորձեց աշխարհին փաստել, որ Իրանը իրօք դերակատար է Իրաքում իրագործւող խլրտումների մէջ:Այստեղ պիտի նշել, որ հաւանական չի թւում Իսրայէլի եւ նրան ընկերակցող ԱՄՆ-ի յարձակումը՝ Իրանի ատոմական կայանների վրայ, որովհետեւ երկուսն էլ տեղեակ են դրա ծանր հետեւանքների մասին, որը կը յանգի միջազգային շուկայում նաւթի գնի սանձարձակ բարձրացմանը, Իրանում ազգային եւ հակաամերիկեան կրքերի զարգացմանը, տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի ու Իսրայէլի կենսական կենտրոնների թիրախ դառնալը Իրանի միջոցով եւ աւելին՝ Ռուսաստանի եւ Չինաստանի կտրուկ շրջադարձը՝ Իրանի օգտին:Ի վերջոյ, եթէ ուզենք ողջամտօրէն նայել Ռուսաստանի առաջարկած թղթածրարին, կը գտնենք, որ դա նոյն չափով, որ կարող է թակարդ լինել Իրանի համար, նաեւ կարող է լինել փրկարար գործօն, եթէ ռուս եւ իրանական կողմերը նախապաշարումներից հեռու՝ համաձայնութեան գան որեւէ նախագծի շուրջ, որը ելնելու է թէ՛ Իրանի, եւ թէ՛ Ռուսաստանի ազգային շահերից: Այդ միջոցում նրանք կազատւեն Արեւմուտքի ստեղծած թակարդից եւ հզօր դաշինք ստեղծելով՝ կարող են նոր փուլ ստեղծել տարածաշրջանի իրադարձութիւններում:Այդ նախագիծը կարող է լինել Իրան-Ռուսաստան համատեղ աշխատանքը՝ ուրանի յագեցման գործընթացում, որը կիրագործւի թէ՛ Իրանի, եւ թէ՛ Ռուսաստանի տարածքներում գտնւող ատոմակայաններում:
Այս յօդւածը նաեւ տպագրւել է ՀՅԴ արեւելեան Ամերիկայի Կենտրոնական Կոմիտէի պաշտօնաթերթ «Հայրենիք»ում:

Մարտին Լյութեր Քինգի թողած ժառանգությունը


196Օ-ականներին, քաղաքացիական պատերազմից հարյուր տարի անց սեւամորթ ամերիկացիները դեռեւս ենթարկվում էին իրավական խտրականության եւ արժանանում կոպիտ վերաբերմունքի։ Կրոնական գործիչ Մարթին Լյութեր Քինգ Կրտսերն էր, որ հավասար իրավունքների պահանջով, սկսեց ոչ բռնի պայքար, ինչի համար բանտարկվեց մի քանի անգամ։
Այզեյա Լեգեթը իրավաբանության պրոֆեսոր է Վաշինգտոնի Հարվըրդի համալսարանում եւ թեկնածու՝ հարեւան Մերիլենդի նահանգում քաղաքական մի պաշտոնի համար։ Որպես քաղաքացիական իրավունքների երիտասարդ պաշտպան, նա եւս ցուցարարների կողմն էր։ Նա ասում է.
՛՛Ցանկանում էինք փոփոխություն։ Այն այնքան կարեւոր էր հատկապես հարավում բնակվողներիս համար։ Չէ որ չունեինք նույն տեղում սնվելու իրավունք, խտրականությունը տարածված էր դպրոցներում ու պետական մյուս հաստատություններում, ամենուր՝՝։
Մերիլենդում բնակվող Էլզի Քուփերը կարծում է, որ ինքը երբեք չպիտի կարողանար ստանձնել պետական որեւէ պաշտոն, կամ ունենալ հարմարավետ տուն, եթե Մարտին Լյութեր Քինգը ժամանակին չսկսեր այս պայքարը։
Այրիս Քուքի դուստրը Մարտին Լյութեր Քինգի անվան տոնական օրն անց է կացնում աշխատանք որոնելով։ Շատ ամերիկացիների նման, նա բավական երիտասարդ է Մարտին Լյութեր Քինգին հիշելու համար։ Բայց նա զգում է, որ սեւամորթ առաջնորդը մեծ փոփոխություն է իրականացրել իր կյանքում։
Վաշինգտոնի դպրոցներից մեկում, սեւամորթ ու հրեա աշակերտների մի ակումբում, պայքարում են ամեն տեսակի խտրականությունների դեմ։ Նրանք ուզում են, որ Քինգի կյանքը օրինակ դառնա իրենց համար։ Նրանցից Մորիս Վիլկինսն ասում է.
՛՛Նա սովորեցրել է ինձ հասկանալ, որ որեւէ մեկս արտոնյալ չի ծնվում, որեւէ մեկս գերհզոր ղեկավար չի դառնում ուղղակի կախարդանքով՝՝։

Sunday, January 08, 2006

Իսրայէլը՝ առանց Շարոնի

Չորեքշաբթի, յունւարի 4-ին բոլոր լրատւամիջոցները հաղորդեցին Արիէլ Շարոնի առողջութեան վատթարացման լուրը: Նա իր երկրորդ ուղեղի կաթւածի հետեւանքով՝ փոխադրւել էր հիւանդանոց:Այս մի քանի օրերում շշուկներ տարածւեցին նրա մահւան մասին, բայց ըստ իր բժիշկների հաւաստման՝ նա ողջ է:Ինչեւէ, եթէ 77-ամեայ Շարոնը յաջողի դիմադրել մահւան եւ առողջանալ, մեծ հաւանականութեամբ այլեւս կը բացակայի քաղաքական կեանքից՝ իր ֆիզիկական անկարողութեան հետեւանքով:Արիէլ Շարոնի լինել-չլինելու կարեւորութիւնը պայմանաւորւած է տարածաշրջանի ու մասնաւորապէս իսրայէլա-պաղեստինեան հակամարտութեան բարդ հանգոյցի եւ անյայտ խնդրի հետ:Ճիշտ է, որ որեւէ երկրի ընդհանուր քաղաքականութիւնը նրա վարչապետի մահով չի փոխւում, բայց այս պարագայում չենք կարող հերքել Արիէլ Շարոնի կարեւոր դերն ու հեղինակութիւնը՝ վերջին տարիներում տարածաշրջանի մէջ խաղաղութիւն հաստատելու գերխնդրում:Այս խօսքերը նաեւ չեն կարող մոռացութեան մատնել այն ոճիրները, որոնք Շարոնի միջոցով իրագործւեցին Լիբանանի հարաւում գտնւող Սաբրա եւ Շաթիլա քաղաքներում, ուր հազարաւոր պաղեստինցի տարագիրներ բնաջնջւեցին նոյն Շարոնի հրահանգով:Բայց վերջին շրջանում Շարոնը, որ քաղաքական աշխարհում յայտնի էր որպէս կտրուկ ուղղութիւն փոխող մի դիւանագէտ, փոխելով ուղղութիւնը՝ համակերպւեց ամերիկեան «խաղաղութեան» ծրագրին եւ հակառակ իր կուսակցութեան ու հանրային կարծիքին՝ հրէական բանակն ու աւանները հեռացրեց Գազայի հատւածից: Նա այս կարեւոր քայլով ուզեց Արեւմուտքին ու Արաբական աշխարհին փաստել, որ ինքը ջատագովն է պաղեստինեան ու իսրայէլական անկախ պետութիւնների ստեղծման:Բայց ինչ որ պարզ է, այն է, որ այլեւս աւարտւել է Շարոնի գործունէութեան շրջանը եւ նա այսուհետեւ բացակայելու է քաղաքական կեանքից:Շարոնի բացակայութիւնը, որ ամենից չսիրւած անձն է արաբների մօտ, տարածաշրջանի արաբ կառավարութիւններին ու մասնաւորապէս Պաղեստինի ինքնավար կառավարութեանը աւելիով պիտի մտահոգի՝ քան ուրախացնի: Ինչո՞ւ: Որովհետեւ նախ պարզ չէ, թէ ով է փոխարինելու Շարոնին: Սա շատ կարեւոր հարց է: Շարոնը իր վերջին տարիների գործունէութեան հետեւանքով՝ իր դէմ ստեղծեց բազում հակառակութիւններ, որոնց հետեւանքով էլ նա հեռացաւ իշխանական Լիկուդ կուսակցութիւնից եւ ստեղծեց Կադիմա (առաջատար) կուսակցութիւնն ու հանրայայտ դիւանագէտներին ու զինւորականներին Կադիմայի շարքերը ներգրաւելով՝ փորձեց նւազեցնել իր հակառակորդների դիրքերը:Կադիման շատ արագ ծաւալւեց եւ ենթադրւում էր, թէ առաջիկայ ընտրութիւններում կը յաղթի Լիկուդ կուսակցութեանը: Բայց Շարոնի բացակայութեամբ Կադիմայի ապագան եւս անորոշ է մնացել:Այս իրավիճակում եթէ ծայրայեղականները, որոնք հակառակ էին Շարոնի քաղաքականութեանը, յաջողեն յաղթանակ արձանագրել ընտրութիւններում՝ ենթադրւում է, թէ նոր հոլովոյթ կը ստեղծւի այդ տարածաշրջանում: Նրանով հանդերձ, որ բացարձակապէս չենք կարող ասել, թէ քաղաքական կեանքում Շարոնի ներկայութեամբ Իսրայէլն ու Պաղեստինը դէպի խաղաղութիւն կը գնային, բայց Շարոնը իր աշխատանքով եւ հաւասարակշռւած դիւանագէտներին իր շուրջ համախմբելով՝ չէզոքացրեց ծայրայեղ եւ ռազմատենչ դիւանագէտների դիրքերը:Ի վերջոյ, պիտի ասել, որ Կադիմայի ղեկավարութեան պաշտօնին յաւակնում են Աշխատաւորական կուսակցութեան նախկին ղեկավար Շիմոն Փերէզը, Երուսաղէմի նախկին քաղաքապետ ու Շարոնի օգնական Իհուդ Օլմերտը, պաշտպանութեան նախարար Շաուլ Մուֆազը, տրանսպորտի նախարար Միյիր Շիտրիտը, արդարադատութեան նախարար տկն. Թզիփի Լիոնինը եւ շատ ուրիշ աչքառու անձինք, որոնք փորձելու են դառնալ այդ կուսակցութեան ղեկավարը:Բայց մասնագէտների համոզմամբ՝ թէժ պայքարը լինելու է տկն. Լիոնինի եւ Օլմերտի միջեւ:Սպասենք եւ հետեւենք առաջիկայ զարգացումներին:

Saturday, December 31, 2005

Շնորհաւոր 2006 ՇԱՆ տարին

Կուզեմ բոլորին շնորհաւորել նոր տարին մաղթելով առողջութիւն, երջանկութիւն եւ յաջողութիւն:
Յոյսով որ այս տարին բարիքներով լի լինի բոլորի եւ մասնաւորապէս ՀԱՅ ազգի ու ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ համար: Լինի զարգացման տարի տնտեսութեան, քաղաքականութեան, մշակութային ու ազգային ոլորտներում:
Լինեք երջանիկ եւ ուրախ
Արթին Առաքելեան

Wednesday, December 21, 2005

Ուժն է ծնում իրաւունք

Առհասարակ ուժը երկու տեսակ է, առարկայական ու ենթակայական կամ աւելի պարզ ասած՝ նիւթական ու հոգեբանական: Չկայ յաջողակ մի համակարգ, որ զուրկ լինի այս երկուսից եւ կամ ունենայ միայն մէկը ու յետոյ պատմութեան ընթացքում յաջողութիւն արձանագրի:Ազգն էլ որպէս մի գործող համակարգ՝ նոյնպէս իր յաջողութեան համար կարիք ունի թէ՛ նիւթական, եւ թէ՛ հոգեբանական ուժի՝ հաւասար չափով: Չենք կարող մէկը աւելի գերադասել միւսից:Այս նախաբանը գրեցի միայն այն պատճառով, որ պարզ լինի, թէ ընդհանրապէս ինչ է այս յօդւածի նպատակը:Մենք՝ հայերս, պատմութեան ընթացքում եղել ենք ստեղծագործ, քաջ ու արի ազգ, որի միջոցով զարգացել է մարդկութեան քաղաքակրթութիւնը: Նաեւ եղել են տարիներ, որոնց ընթացքում հայերը կորցրել են ազատութիւնը, անկախութիւնը եւ առհասարակ իրենց իրաւունքը: Դժբախտաբար, վերջին 600 տարիների ընթացքում մենք աւելիով կորցրել ենք մեր իրաւունքները՝ քան ձեռք բերել: Օրինակի համար՝ կորցրեցինք Կիլիկիոյ թագաւորութիւնը, անկախ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որը ձեռք էր բերւել 1918-ի մայիսի 28-ին, Արցախը, Ջաւախքը, Նախիջեւանը եւ ամենից կարեւորագոյնը՝ կորցրեցինք աւելի քան 1.5 միլիոն շունչ, որը ամենամեծ երաշխիքն էր ազգային ուժի ու հզօրութեան համար:Այս բոլորից յետոյ հայութեան պատմութեան մէջ եզակի նշանակութիւն ունեցաւ Արցախի ազատագրական պայքարը, որը, ի վերջոյ, աւարտւեց յօգուտ հայերի:Վերջին շաբաթների ընթացքում տարբեր անձանց կողմից լսւում են Արցախի հարցի կարգաւորման մասին խօսքեր:Մասնաւորապէս, խօսւում է, թէ 2006-ին կարգաւորւելու է այդ սառեցւած հակամարտութիւնը, որովհետեւ այդ տարւայ ընթացքում ո՛չ Հայաստանում եւ ո՛չ Ադրբեջանում չկան կարեւոր ընտրութիւններ, որոնք պիտի խանգարեն բանակցութիւնների ընթացքը:Բայց ինչքան իրական են վերոյիշեալ խօսքերը: Արդեօք իրապէս կարգաւորւելո՞ւ է Արցախի հակամարտութիւնը եւ աւելի կարեւորը այն է, թէ ինչպէս պիտի աւարտւի դա:Մի քանի երեւոյթներ ցոյց են տալիս, որ հակառակ բոլոր խօսքերին՝ Արցախի հակամարտութիւնը իր աւարտին չի հասնի 2006 թւականին: Օրինակի համար՝ խօսւում է, թէ եթէ պիտի կարգաւորւէր հակամարտութիւնը, ինչո՞ւ Արեւմուտքը աւարտեց Բաքու-Թիֆլիս-Ջէյհան նաւթատար խողովակի նախագիծը:Եթէ ուզենք լաւատեսօրէն նայել ԵԱՀԿ-ի Մինսկի խմբի համանախագահների վերջին օրերի յայտարարութիւններին, կը յանգենք այն կարծիքին, թէ 2006 թւականին կարող է կարեւոր քայլ առնել Արցախի հակամարտութեան կարգաւորման գործընթացում: Օրինակ՝ կարող է ստորագրւել որեւէ կարեւոր պայմանագիր եւ կամ Արցախը որպէս հակամարտութեան կողմ՝ ներքաշւել բանակցութիւնների մէջ. մի բան, որը կօգնի հակամարտութեան կարգաւորմանը: Համանախագահները եւ առհասարակ բոլոր միջնորդները նկատի պիտի առնեն, որ Արցախը նախ անկախ միաւոր է եւ պիտի բանակցել նրա հետ: Հակամարտութեան տարիների ընթացքում Իրանը որպէս մի կարեւոր հարեւան երկիր, որը սահմանակից է Ադրբեջանի, Արցախի եւ Հայաստանի հետ, փորձեց միջնորդել համակարտող կողմերի միջեւ, բայց, դժբախտաբար, օրւայ փորձագէտները լաւագոյնս տեղեակ չէին հակամարտութեանը եւ Արցախին չներքաշեցին բանակցութիւնների մէջ. դա էր գլխաւոր պատճառը, որ երբ Թեհրանում ստորագրւում էր մի պայմանագիր՝ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ, միառ ժամանակ անց արցախցիները դա խախտելով՝ գրաւում էին մի կարեւոր շրջան:Անդրադառնալով Հայոց Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման հարցին՝ պիտի մատնանշեմ, որ իմ կարծիքով՝ այսօր այդ կարեւոր հարցը դարձել է խաղալիք Եւրոպայի ձեռքում: Նրանք երբ ուզում են ճնշել Թուրքիային, որից միայն շահում են իրենք՝ եւրոպացիները, առաջ են քաշում Հայոց Ցեղասպանութեան հարցը եւ երբ հասնում են իրենց նպատակներին, մոռանում են անգամ հայի անունը:Այս ձեւը նոր չէ, այլ եղել է հէնց 19-րդ եւ 20-րդ դարերում. երբ Եւրոպան ուզեց կործանել Օսմանեան կայսրութիւնը, փորձեց պաշտպանել Հայ Դատը եւ երբ հասաւ իր նպատակին, իր աչքերը փակեց երիտասարդ թուրքերի միջոցով կատարւած Հայոց Ցեղասպանութեան վրայ:Վստահ եղէք, որ եթէ մենք ճիշտ օգտւէինք մեր Հայկական սփիւռքից եւ դառնայինք հզօր, թէ՛ նիւթապէս եւ թէ՛ հոգեպէս, այսօր ոչ միայն Լիտւան կընդունէր Հայոց Ցեղասպանութիւնը, այլեւ՝ բոլոր մեծ տէրութիւնները եւ մինչեւ անգամ կը պաշտպանէին հայերի անվտանգութիւնը:Այսօր եթէ հզօր լինէինք, արդեօք մի թուրք կամ ադրբեջանցի կը համարձակւէ՞ր դիպչել որեւէ մէկ խաչքարի կամ եկեղեցու, ո՛չ: Նրանով հանդերձ, որ ունենք յարմար միջոցներ, բայց հզօր չենք: Անգամներ ենք բողոքել նոյն այս ԻՒՆԵՍԿՕ-ին, բայց՝ ապարդիւն:Դիմել ենք միջազգային ատեաններ ու դատարաններ, բայց ոչ մի արդիւնք չենք ստացել:Պիտի հարցնէք, թէ ինչո՞ւ է այդպէս եղել: Սիրելիներ, աշխարհի հզօրները միայն հզօրների հետ են ձեռնւում. եթէ դառնանք հզօր, կը ձեռնւեն մեզ հետ, հաշւի կառնեն հային ու սեղան կը նստեն նրա հետ:Ինչպէս հայ մեծանուն զօրավար Գարեգին Նժդեհն է ասում. «Մի ժողովուրդ, որն իրեն պէտք եղած ուժն իրենից դուրս է փնտրում, կուրօրէն իր պարտութիւնն ու անկումն է նախապատրաստում»: Ուրեմն՝ նախ պիտի դաստիարակել հայաշունչ սերունդ, որը առաջին քայլն է ազգային հզօրութեան համար:Խօսքերս ուզում եմ աւարտել Գ. Նժդեհի մարգարէական խօսքով. «Պարտւեցինք, որովհետեւ մեր ցեղի ոգու բովանդակ ուժն օգտագործելու փոխարէն՝ հովանաւորներ փնտրեցինք: Վաղը կը կորչենք իսպառ, եթէ մնանք այս մտայնութեամբ: Կը փրկւենք, եթէ ազատւենք նախապաշարումներից, եթէ փորձենք ոտքի կանգնել, սակայն ոչ արտաքին դրդումով, օտարների ցանկութեամբ, այլ՝ մեր ներքին, բնական, անզուսպ մղումով»:

Monday, December 19, 2005

Իրանական ջնջիկ

Friday, December 16, 2005

ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԵՂԵՌՆ - ՍՊԻՏԱԿ ՋԱՐԴ

Դեկ. 15 -ին արտաքին գործերի նախարարությունում տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ նախարար Վարդան Օսկանյանը տեղեկացրեց. “Ատրպատականի թեմից հայտնել են, որ դեկտեմբերի տասնչորսին ադրբեջանցի հարյուրավոր զինվորներ ծանր տեխնիկայի միջոցով ավերել են Նախիջևանի տարածքում գտնվող Հին Ջուղայի գերեզմանատան` 2002թ.-ից հետո կանգուն մնացած հուշարձաններն ու խաչքարերը”:
Վ. Օսկանյանի տեղեկացմամբ այս բարբարոսությունն Իրանի տարածքից ֆ‎իքսվել է ֆոտո և տեսախցիկների վրա, սակայն այդ նյութերը դեռևս Հայաստան չեն բերվել: Դեպքի առնչությամբ թեմի առաջնորդարանը բողոք է հղել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին:
“Մենք էլ մեր հերթին այս բարբարոսության հետ կապված անհրաժեշտ բողոք կներկայացնենք համապատասխան կառույցենրին”,- խոստացավ արտգործնախարարը:

Պանուրամա Լրատու ցանց

Monday, December 12, 2005

Արցախը ո՞ւմ է պատկանում

Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութեան հանրաքւէի սեմին «Հայոց աշխարհ» օրաթերթում տպագրւեց Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարի խորհրդական գեներալ Հայկ Քոթանջեանի հարցազրոյցը, որի ընթացքում նա բացայայտել էր Արցախի կարգաւորման մի տարբերակ, որը կոչւում է «Ճանապարհային քարտէզ»: Նախ եւ առաջ հետաքրքիրն այն է, որ նման կարեւոր խնդիր ժողովրդին փոխանցւեց հէնց սահմանադրական հանրաքւէի սեմին, երբ բոլորը, նաեւ լրատւամիջոցները, խիստ զբաղւած էին հանրաքւէի թեր ու դէմ քարոզչութեամբ:Նախ տեսնենք, թէ ինչ է պարունակում այդ ճանապարհային քարտէզի նախագիծը: Ըստ Հ. Քոթանջեանի՝ նախապատրաստւող պայմանագրում նախատեսւում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջութեան ճանաչում, որի մէջ ընգրկւելու են ազատագրւած բոլոր շրջանները: Իսկ Քելբաջարն ու Լաչինը լինելու են «ազատ տնտեսական գօտի» եւ վերականգնւելու են ադրբեջանցիների ու հայերի ջանքերով:Եթէ այս նախագծի հետեւանքներով հետաքրքրւած չեն Հայաստանում, ապա արցախցիները խիստ մտահոգ են եւ մինչեւ անգամ այդ ծրագիրը անւանում են ապազգային ու ասում, թէ նախագիծն առաջարկողները «հայեր» չեն:Ըստ ԼՂՀ-ի Ազգային ժողովի Արտաքին յարաբերութիւնների յանձնաժողովի նախագահ Վահրամ Աթանէսեանի՝ «Այն տեսակէտը, թէ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը նոյն իրաւունքով է հռչակւել, ինչ որ Ադրբեջանի Հանրապետութիւնը, ես կիսում եմ: Իսկ ինչ վերաբերում է ղարաբաղեան կարգաւորման այն առաջարկներին, որ ներկայացնում է քաղաքագէտը, ապա ԼՂ Հանրապետութեան պաշտօնական տեսակէտը այն է, թէ ԼՂՀ-ի միջազգային ճանաչումը կարող է լինել մեր ժողովրդի համար ընդունելի սահմաններում»: Նա գտնում է, որ ժողովուրդն իր կարծիքն արտայայտել է մէկ անգամ՝ 1991-ի դեկտեմբերի 10-ի հանրաքւէում, որին, ի դէպ, կարող էին մասնակցել ԼՂՀ-ի ազգութեամբ ադրբեջանցի քաղաքացիները եւ երկրորդ անգամ ժողովրդի կարծիքը հարցնելու անհրաժեշտութիւն չկայ:Բայց ինչո՞ւ պիտի վերադարձւեն ազատագրւած տարածքները: Սա շատ կարեւոր հարց է նախ արցախցու եւ յետոյ համայն հայութեան համար:Ընդունելի է, որ քաղաքական որեւէ նպատակ ունի իր առեւտրական գործարքը, բայց զարմանալին այն է, որ ինչու Հայաստանի իշխանութիւնը, որ դեռ պաշտօնապէս չի ճանաչել Արցախի անկախութիւնը, պապից աւելի պապական խօսում է զիջումների մասին, այն էլ երբ Ադրբեջանը խուսափում է դրանից եւ երբեք չի խօսում փախստական հայերի Ադրբեջան վերադարձի մասին: Ինչո՞ւ այդ «փոխզիջումները» պիտի լինեն հողային, չէ՞ որ Արցախը անկախ պետութիւն է եւ իրաւունք ունի վճռել իր ապագան:Պիտի մատնանշել, որ Արցախի հակամարտութեան կարգաւորումը չի կարող նմանւել Գազայում իրականացւած Իսրայէլ- Պաղեստին հակամարտութեան կարգաւորմանը, եթէ մինչեւ անգամ կրեն նոյն անունները՝ ճանապարհային քարտէզ (Road map): Նախ Գազան անմիջական սահման չունէր Իսրայէլի հետ, երկրորդ՝ պաղեստինցի ազատամարտիկները Եգիպտոսից դիւրութեամբ անցնում էին Գազայի հատւած՝ Իսրայէլին հարւածելու նպատակով, երրորդ՝ Իսրայէլը Գազայից դուրս գալով, որի անվտանգութեան ծախսերը Գազայում երեք անգամ աւելի էին քան իր տարածքում, երաշխաւորեց ու ամրապնդեց Յորդանանի արեւմտեան տարածքում իր անօրինական ներկայութիւնը: Ինչո՞ւ Արցախի հարցին չնայենք Ռուսաստանի ու Ճապոնիայի միջեւ գոյութիւն ունեցող Կուրիլ կղզիների օրինակով, չէ որ Կուրիլ կղզիները Ռուսաստանի տարածքի 1/100-ն է ու դեռ այնքան էլ Ռուսաստանի համար ռազմավարական նշանակութիւն չունի:Բայց Լեռնային Ղարաբաղը թէ՛ ռազմավարական նշանակութիւն ունի Հայաստանի համար, եւ թէ՛ անմիջական սահման՝ նրա հետ: Դիւանագիտական աշխարհում զիջումները լինում են վերջին փուլերում եւ յաճախ անգամ չի խօսւում դրանց մասին:Զիջումների պարագայում նախ ներկայացւում է նւազագոյն միջոցը, որից յետոյ աւարտւում է այսպէս ասած առաւելագոյն միջոցով:Ինչպէս երեւում է, ազատագրւած հողերի վերադարձումը Հայաստանի դեռ նւազագոյն փաթեթն է. եթէ դա է նւազագոյնը ուրեմն՝ ի՞նչ պիտի լինի հակամարտութեան աւարտին:Չեմ ուզում յանգել այն մտքին, որ այսօրւայ իշխանութիւնը աւելի շատ ուզում է հաճոյանալ Արեւմուտքին, բայց ուրիշ բան չեմ գտնում. միայն պէտք է ասել, որ հայրենիքը, ազգը եւ հողն ու տարածքը խաղարկւելու իրեր չեն եւ այսօրւայ մեր սխալները կարող են չնչին երեւալ, բայց ապագայ սերունդն է, որ պիտի ապրի ու գոյատեւի եւ այդ փոքր սխալները կարող են մեծ սպառնալիք դառնալ նրա գոյութեանը, որի միակ պատճառները նախ մենք կը լինենք, ոչ ուրիշը:

Thursday, November 24, 2005

Յեղաշրջումների քաղաքականութեան աւարտը

Այն, ինչ որ այս վերջին շաբաթների ընթացքում պարզւեց, այն է, որ ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Բուշի կառավարութիւնը փոփոխութեան է ենթարկել իր արտաքին քաղաքականութիւնը եւ նոր տարբերակներ է կիրառել, որոնք տարբերւում են նախկին տարիների վարած քաղաքականութիւններից:Փորձ է արւում, որ միահեծան ու ռազմաշունչ քաղաքականութիւնները փոխարինւեն այլ տարբերակներով, որոնք են Եւրոպայի եւ ՄԱԿ-ի հետ աւելի սերտ համագործակցութիւնը եւ խօսւում է, որ Իրանի ու Հիւսիսային Կորէայի հանդէպ, որոնք հակադրւած են ԱՄՆ-ի դէմ, մի կողմ դրւի գործող վարչակարգերի փոփոխութեան քաղաքականութիւնը եւ տնտեսական ու շահաւէտ նոր առաջարկներ երեւան բերելով՝ նրանք քաջալերւեն ներգրաււելու միջազգային տնտեսութեան մէջ: Այդպիսով՝ ԱՄՆ-ի հետ տնտեսական սերտ յարաբերութիւններ ունենալով՝ այդ երկրները չեն պայքարի նրա դէմ:Ջորջ Բուշի նախագահութեան վերջին երկու շրջանների ընթացքում եւ մասնաւորապէս սեպտ. 11-ի ահաբեկչութիւնից յետոյ ԱՄՆ-ի միջազգային քաղաքականութիւնը թեքւեց դէպի միահեծան ու ռազմական քաղաքականութիւն, որը պատճառ դարձաւ, որ իր Եւրոպայի դաշնակիցները հակադրւեն ԱՄՆ-ի դէմ:Կանխարգելող պատերազմների նախագիծն ու շարունակութեան մէջ ռազմական միջամտութիւնները յանուն ահաբեկչութեան դէմ պայքարի ՄԱԿ-ի ու միջազգային հանրային կարծիքը նկատի չառնելը՝ դարձել էր Ջորջ Բուշի կառավարութեան դիմագիծը:Այս ընթացքում էր, որ շատերը փառաբանեցին Բուշի այդ գործելակերպը՝ դա արդի քաղաքակրթութիւնը կերտելու կարեւոր փուլ համարելով:Միայն վերջին ամիսներում էր, որ նախագահի ու Սպիտակ տան խորհրդականները ազդարարեցին, որ ծանր պայմաններից խուսափելու համար՝ ԱՄՆ-ն պիտի վերանայի իր արտաքին քաղաքականութիւնը՝ սերտ յարաբերութիւն ստեղծելով Եւրոպայի ու համաշխարհային հանրութեան հետ:Այս նոր քաղաքականութիւնը «Միջազգային ներարկման քաղաքականութիւն» է կոչւում, որի միջոցով կառավարութեանը առաջարկւում է, որ մի շարք համագործակցական պայմանագրեր կնքւեն Չինաստանի ու Ռուսաստանի հետ, Հնդկաստանը ճանաչւի որպէս ատոմական ուժ, Ճապոնիայի զարգացող տնտեսութեան միջազգային դերը սպառնալիք չհամարւի ու լուրջ համագործակցութիւն լինի Եւրոպայի հետ: Վերոյիշեալ նախագծում նաեւ ԱՄՆ-ի կառավարութեանը առաջարկւում է Իրանի ու Հիւսիսային Կորէայի նկատմամբ վարել այլ քաղաքականութիւն, որի ընթացքում պիտի թողնել նախկին վարչակարգերի փոփոխութեան քաղաքականութիւնը, այլ նրանց անվտանգութիւնը երաշխաւորելով՝ փորձել ներգրաւել միջազգային տնտեսութեան մէջ՝ շահաւէտ գործարքներ առաջարկելով: Ատոմական ծրագրերի հարցով առաջարկւում է, որ նրանց տրւի այդ էներգիան օգտագործելու հնարաւորութիւնը միայն, պահանջւի ու արգելւի, որ վերջիններս ատոմական զէնք արտադրեն:Այս աչքառու փոփոխութիւնները արդիւնք են ԱՄՆ-ի ներկայ քաղաքական ու հասարակական իրավիճակի, որով ծանր օրեր են սպասում նրան:Այս նախագիծը ունի նաեւ իր հակառակորդները: Նրանք գործնական չեն համարում դա ու մի այլ տարբերակ են առաջարկում, որը արդիւնք է նրանց խելագարութեան: Նրանք, որոնց թիւը հանրապետականների մօտ աւելի է՝ քան ուրիշ կուսակցութեան, ԱՄՆ-ի կորցրած վարկը վերագտնելու համար՝ առաջարկում են մի շարք նոր ահաբեկչական գործողութիւններ՝ սեպտ. 11-ի օրինակով, որից յետոյ կարդարացւի Բուշի ահաբեկչութեան դէմ պայքարը եւ այդ միջոցով նաեւ ժողովուրդը կը միաւորւի մէկ գաղափարի ու նպատակի շուրջ: Կան նաեւ մի շարք այլ սցենարներ, ինչպիսին են՝ Բէն Լադէնի ձերբակալութիւնը եւ կամ Իրաքի պատերազմը յաջողութեամբ աւարտելը:Ինչ որ է՝ դեռ յստակ չէ, թէ ԱՄՆ-ի կառավարութիւնը ինչպէս է ձեւակերպելու իր արտաքին քաղաքականութիւնը, բայց մի բան պարզ է, որ դա կախում ունի մեծ դրամատէրերի ու վերազգային ընկերութիւնների կամքից, որոնք իրենց շահերի համաձայն ղեկավարում են ԱՄՆ-ն ու նրա ռազմական մեքենան:

Sunday, November 20, 2005

Մի գաւաթ լեղի սուրճ - Երգիծական

Միատարր պայքար թուրքիայի դէմ

Օրեր առաջ Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հաւաքականը պարտւեց Շւէյցարիայի հաւաքականին եւ կորցրեց ֆուտբոլի միջազգային առաջնութեան մասնակցելու իրաւունքը: Խաղի աւարտից յետոյ թուրքերը բարբարոսաբար յարձակւեցին շւէյցարացիների վրայ եւ տուր թէ կտաս: Պատերազմ էր , արեւը խաւարեց թուրքերի ձիու սմբակներից առաջացած փոշու մշուշից. Լռութիւն, խաւար, լալ, ոռնոց, արիւն եւ ի վերջոյ............ծագեց արշալոյս: Երկիրը դարձել էր գերեզմանանոց ու միայն ծածանւում էր մի դրոշ այն էլ եռագոյն:
Ըստ միջազգաին լրատու ցանցերի հաղորդած լուրերի համաձայն հայերը, որը միշտ զինւած, միաբան ու հաշտ, գիտեն օգդագործել ժամանակը, տեսնելով թուրք-շւէյցարացի պատերազմը հայութեան դատը լուծելու համար առիթը պատեհ համարելով գրոհել են նրանց վրայ եւ չզատորոշելով երկու պետութիւնների դրօշը, ջնջել են երկուսին էլ:
Ըստ լաւատեղեակ աղբիւրներին այդ հերոսական գրոհը ղեկավարւել է թեհրանում գործող ՀՈՒՍԿ հաստատութեան եւ նրա կրօնագաղափարական բազուկի՝ առաջնորդարանի միջոցով: Փաստը այն է որ այս վերջին օրերին յիշեալ կենտրոնները կազմակերպել էին հայութեան դատի լուծման համար տեսական-կրօնական ու մարտական մի շարան դասընթացներ որի գլխաւոր դասախօսներն էին առաջին եւ երկրորդ աշխարհամարտին մասնակցող զորավարներ ինչպիսին է Մարշալ Բաղրամեանը եւ ոմն դաւաճանի զաւակ Գրիգոր լուսամարիչը: Նաեւ բացառւած չէ որ սոյն տեսութիւնները փոխանցելու համար ներկայ էին ՀՈՒՍԿ-ի անձնազոհ վետերանները ու նրանց առաջնորդ Սեպուհը որը զինւած են պատմական - փիլիսոփայական ու նաեւ մարտական գիտութիւններով:
ՄԱԿ-ի անվտանգութեան խորհուրդը ՀՈՒՍԿ-ին յղած իր նամակում խնդրել է որ վերջինս իր դասընթացների շարանում ներառել նաեւ աշխարագրութեան առարկան, այլ երկրների ոչնչացումից խուսափելու համար:
Թուրք-Շւէյցարացի պատերազմից յետոյ ՖԻՖԱ-ն մտադիր է պատժել թուրքիային, նրան զրկելով 2010 ֆուտբոլի միջազգային առաջնութիւնից: Նաեւ ՀՈՒՍԿ-ի ու Սեպուհի գործադրած ճնշումների հետեւնքով, որը տարածւած է մինչեւ ՄԱԿ , Վատիկան ու ՖԻՖԱ-ի կազմակերպութիւն, թուրքիան պարտադրւում է ճանաչել հայոց ցեղասպանութիւնը հակառակ դէպքում մինչեւ յաւիտեան պիտի զրկւէ ֆուտբոլի միջազգային առաջնութիւնից:
Սա է մեր ՀՈՒՍԿ հաստատութեան զօրութիւնը որի նշանաբանն է «մէկ ազգ, մէկ հայրենիք ՀՈՒՍԿ-ի համար» եւ օժտւած է Սեպուհի օրհնութեամբ:
Եթէ չէք կարող հաւատալ թէ մենք հայերս ունենք նման կազմակերպւած հաւաքականութիւն եւ անանձնական կեանքով ապրող առաջնորդ, կարող էք այցելել ՀՈՒՍԿ հաստատութեան հաւաքատեղի եւ առաջնորդի բնակարանը:

Tuesday, November 15, 2005

Արաֆաթին

Օրեր առաջ պաղեստինցիները տօնեցին պաղեստինի ազատագրական պայքարի ղեկավար Եասեր Արաֆաթի մահւան առաջին տարելիցը:
Նրա կեանքի տարիները անցել են հայրենիքը ազատելու հոգսերով եւ համարեայ մինչեւ վերջ իր զէնքը վար չդրեց:
Արաֆաթն էլ ինչպէս բազում այլ մարտիկներ սխալ քայլերից զերծ չի եղել իր մարտական կեանքի ընթացքում, օրինակ նա քննադատւում է Օսլոյի պայմանագրի ընդունման, բանկային մեծ գումարներ եւ այլ հարցերում: Սա մնում է պատմութեանը եւ ես էլ չեմ ուզում նրան ներկայացնեմ որպէս մի անսխալական ու սուրբ ռազմիկ այլ պարզապէս որպէս մի անձ որ իր բոլոր ուժերով նւիրւել է իր ազգի ազատագրական պայքարին:
Յիշատակը արդար եւ նմանները բազում:

Wednesday, November 09, 2005

«Ֆեդերալիզմ»՝ Իրանի դէմ ԱՄՆ-ի պայքարի նոր խաղաքարտ

Անցեալ շաբաթւայ ընթացքում ամերիկեան «Ամերիքան ինթըրփրայզ» աջակողմեան կազմակերպութիւնը հետեւելով Միջին Արեւելքում ԱՄՆ-ի քաղաքականութիւններին ու դրանց գոհացում տալու նպատակով՝ ձեռնարկեց «Ֆեդերալիզմը Իրանում» խորագրով մի խորհրդաժողով: Այդ խորհրդաժողովին որպէս բանախօս՝ հրաւիրւած էին Իրանը կազմող ցեղերի մի քանի ներկայացուցիչներ, ինչպիսին են՝ Մանդանա Զանդ Լոռեստանի՝ զանդիէ ցեղախմբից, Մորթեզա Էսֆանդիարի, որը իրեն որպէս Հիւսիսային ԱՄՆ-ում Քուրդստանի Ժողովրդավար կուսակցութեան ներկայացուցիչ ներկայացրեց, Ամանօլլահ Խան Ռիգի՝ Բալուչեստանի ռիգի ցեղի պետ, Ռահիմ Շահբազի Հիւսիսային Ամերիկայի ազերի համայնքի ներկայացուցիչ:Մատնանշելի է, որ սոյն խորհրդաժողովին նախագահում էր ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Ռոնալդ Ռէյգանի կառավարութեան անդամ եւ Իրանին լաւածանօթ Մայքըլ Լեդինը:Նրանով հանդերձ, որ այդ խորհրդաժողովը ԱՄՆ-ում բնակւող իրանցիների կողմից որպէս Իրանը անջատելու ծրագրի սկիզբ էր գնահատւել, բայց բոլոր բանախօսները նախ փորձեցին իրենց խօսքերի սկզբում հերքելով դա՝ խօսել ֆեդերալիզմի «վսեմ» գաղափարի մասին, Իրանի ղեկավարութեանը քննադատելով՝ նրանից պահանջել ոչ-պարսիկ ցեղախմբերի ինքնավարութիւնը:Դարեր է, ինչ ազգայնամոլութիւնն ու ցեղապաշտութիւնը Միջին Արեւելքում եւ Ասիայում որպէս մի կարեւոր զէնք է եղել տարածաշրջանին տիրապետել ցանկացողների ձեռքում, հիմա դա լինի անգլիացի լորդը, ռուս ցարը կամ կարմիր Ստալինը, հրեայ ու քրիստոնեայ սիոնիստը, Ֆրանսիայի մասոնականը եւ կամ վերազգային դրամատիրական համակարգը, որի ցայտուն ներկայացուցիչն է ԱՄՆ-ը:Իրանը մասնատելու եւ ֆեդերատիւ կարգեր հաստատելու Արեւմուտքի նախագիծը նոր չէ, այլ ունի իր պատմական անցեալը, եւ երբ կարիք է եղել ճնշել Իրանին՝ ֆեդերալիզմից որպէս միջոց օգտագործել են Իրանին սպառնալու համար:Քիչ չեն այն ցեղապաշտ խմբակցութիւնները, որոնք պատմութիւնը չուսումնասիրած՝ ծախւել են Արեւմուտքի խեղաթիւրած պատմական հիմունքներին ու կուրօրէն ծառայել են գերուժերի «Դաշնային Իրան» կեղծ նախագծին:Այս օրերում եւ մասնաւորապէս Իրանի նախագահական ընտրութիւններից յետոյ ու Իրանի ատոմական ծրագրերի մասին բանակցութիւնների ներկայ կարեւոր փուլում ԱՄՆ-ն դարձեալ օգտագործում է ֆեդերալիզմի խաղաքարտը, մի շարք անհատների հրահրելով՝ փորձում է ապակայունացնել Իրանի ներքին քաղաքական դաշտը՝ վերջնիս նոր զիջումներ պարտադրելու նպատակով, յատկապէս ատոմական քաղաքականութեան մէջ:Այստեղ նպատակ չունեմ քննարկել ատոմական ծրագրերի գծով Իրանի վարած քաղաքականութիւնը՝ դրան ճիշտ կամ սխալ որակումներ տալով, որովհետեւ դա ուղղակի կապ չունի այս յօդւածի թեմայի հետ, բայց ցաւով պէտք է մատնանշել, որ ցեղային անջատողականութիւնն ու միատարր ազգ հասկացութիւնը Իրանի այն խոցելի կէտն է, որ ԱՄՆ-ն օգտագործում է Իրանի դէմ, նոյնիսկ ատոմական ծրագրի մասին բանակցութիւնների խնդրում:Ուրեմն՝ եթէ փորձենք խօսել լուծումների մասին, պիտի յանգենք հետեւեալ կէտերին.
1- Այդ ցեղային նկրտումները լոկ զինւորականութեամբ ու զէնքով յաղթահարել չի լինի: Այդ յաղթութիւնը պահանջում է խիստ մշակութային գործ, որի միջոցով Իրանի ժողովրդին պիտի տրւի ազգ ու իրանցի լինելու ճիշտ մեկնաբանութիւն եւ միայն չյենւել կրօնի վրայ՝ որպէս երկրի միասնականութիւնը պահպանելու ազդակ:
2- Բարելաւել երկրի տնտեսական իրավիճակը: Ընդունելով, որ տնտեսութիւնը մարդկային հասարակութեան հիմքն է, ուրեմն՝ այդ հիմքերը երերուն լինելով ու կայունութիւնը խախտւելով առաջանում են անսպասելի դէպքեր, որոնց նշելը ցաւալի է:
3- Ազատել....
4- Բարեկարգել....Ի վերջոյ, պիտի աւելացնեմ, որ բոլորիս համար պէտք է կարեւոր լինի Իրանի հողային ամբողջականութեան պահպանումն ու մարդկային իրաւունքը եւ ազգային անվտանգութիւնը հոմանիշներ ընդունելով՝ չզիջենք մէկը՝ յանուն միւսի, որը պիտի սպառնայ ամենակարեւոր արժէքին՝ հողային ամբողջականութեանը, որը նպաստաւոր է լինելու Իրանի բոլոր հարեւան երկրների, մասնաւորապէս՝ Հայաստանի համար:

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More

 
Բլոգը պատրաստել է Արթին Առաքելյանը