Ապրիլի 6-ը եւ ռուսական խայթը

Անցեալ շաբաթւայ ընթացքում, երբ իր աւարտին էին հասնում իրանական նոր տարւայ արձակուրդները, ռուսական որոշ լրատւամիջոցներ շեփորեցին, թէ ԱՄՆ-ն պատրաստւում է ապրիլի 6-ի առաւօտեան ժամը 4-ին հարւածել Իրանի ատոմական մի քանի կենտրոններ, որը պէտք է շարունակւէր շուրջ 12 ժամ: Ըստ ռուսական լրատու ցանցերի յայտարարութեան՝ այդ յարձակումը պիտի անւանւէր «Խայթ»:Մի քանի օր նախքան յայտարարած ժամկէտը՝ այդ շշուկը տարբեր միջոցներով տարածւեց ժողովրդի լայն զանգւածի մէջ ու որոշ առհասարակ քաղաքական խաղերին անծանօթ խաւերի մօտ մտահոգութիւն առաջացրեց:

Այս տեսակ շշուկներ մի քանի տարի է, որ անընդհատ տարածւում են Իրանի դէմ՝ ժողովրդին սարսափի մատնելու եւ իշխանութեանը իր ատոմական ծրագրերից յետ մղելու նպատակով: Բայց, այս անգամ կարելի է ասել, որ տարածւած շշուկը տարբեր բնոյթ ունէր: Դրա իւրայատկութիւնն այն էր, որ այս անգամ այսպէս ասած՝ Իրանի դէմ ԱՄՆ-ի ռազմական յարձակման շշուկը տարածել են ոչ թէ ամերիկեան ու անգլիական լրատւամիջոցները, որոնք ըստ տւեալների՝ կատարում են գրեթէ ամէն ամիս, այլ՝ ռուսական լրատու գործակալութիւնները, որոնց իշխանութիւնը ճանաչւած է որպէս Իրանի դաշնակից:Բոլորի համար հարց է առաջանում, թէ ինչու Ռուսաստանը այս անգամ դարձաւ Իրանի դէմ շշուկներ տարածող կենտրոնը:Պարզ յայտնի է, որ Խ. Միութեան փլուզումից յետոյ՝ Ռուսաստանը փորձում է վերագտնել իր նախկին գերակշիռ դերը՝ Միջին Արեւելքում եւ այն պահին, որ Իրանը Եւրոմիութեան հետ մէկ սեղանի շուրջ բանակցում է իր ատոմական աշխատանքների մասին, Ռուսաստանը իր տարածաշրջանային դերն ու շահերը կորցրած տեսնելով՝ մուտք է գործում որպէս միջնորդ: Երբ Եւրոմիութեան հետ Իրանի բանակցութիւնները փակուղու են հասել եւ ԱՄՆ-ի իշխանութիւնն էլ իր դիրքերը յայտնելով՝ պարզել է, որ դեռ մտադիր չէ ատոմական խնդրում ուղղակի բանակցել Իրանի հետ, Ռուսաստանն այս ոլորտում իրեն գտնում է միահեծան ու փորձում է օգտւել ամէն միջոցից՝ այդ դերը պահպանելու համար: Դրա աչքառու փաստն այն է, որ Ռուսաստանը դեռ չի աւարտել Բուշեհր քաղաքի ատոմակայանի իր խոստումները ու այդ կենտրոնի ատոմական վառելանիւթը պատանդ է Ռուսաստանում:Ռուսական տարածած շշուկը նաեւ առաջացրեց այն հարցը, թէ արդեօք ԱՄՆ-ն հարւածելո՞ւ է Իրանին եւ կամ ի՞նչ պայմաններում է, որ ԱՄՆ-ն կը դիմի ռազմական յարձակման:

Ըստ երեւոյթին, ամերիկացի նորպահպանողականները ցանկութիւն չունեն մօտ ապագայում մի այլ ճակատում պատերազմ սկսել, այն էլ Իրանի նման մի երկրի դէմ, որը ո՛չ Աֆղանստան է, եւ ո՛չ Իրաք: Բայց, եթէ ուզենք մտածել այդ ուղղութեամբ, պիտի ասել, թէ դրդապատճառներից մէկը, որ կարող է դրդել ԱՄՆ-ին Իրանի դէմ ռազմական յարձակում իրագործելու, այն կարող է լինել, որ Իրանը յայտարարի, թէ մտադիր է ատոմական ռումբ փորձարկել եւ կամ Ամերիկայում տեղի ունենայ մի ահաբեկչութիւն՝ սեպտ. 11-ի օրինակով եւ պարզւի, որ դրա յետեւում ներկայ է Իրանը: Հաւանական յարձակման դրդապատճառները բազմաթիւ կարող են լինել, բայց թէ արդեօք ներկայում ԱՄՆ-ում կա՞յ նոր պատերազմի տրամադրութիւն՝ պիտի ասել՝ ո՛չ:Խորքում ի՞նչ է Իրան-ԱՄՆ հակասութիւնը: Արդեօք Ատոմական Իրանը այնքա՞ն սպառնալիք է ԱՄՆ-ի համար, որ դա կանխելու նպատակով՝ Ամերիկան դիմի նոր պատերազմի: Արդեօք մեր տարածաշրջանում ատոմական Իրանը, որ ոչ մի հակամարտութիւն չունի իր հարեւան երկրների հետ, աւելի՞ ապառնալիք է՝ քան ատոմական Պակիստանը, Հնդկաստանը եւ Իսրայէլը, որոնք հողային հիմնական հարցեր ունեն իրենց հարեւան երկրների հետ: Մի պահ մտաբերենք, թէ ծայրայեղ մահմեդականները որ երկրներում են թրծւում՝ Իրանո՞ւմ թէ՝ Սաուդական Արաբիայում, Պակիստանում, Եգիպտոսում, Աֆղանստանում:Իմ կարծիքով՝ Ամերիկային երբեք չի մտահոգում ատոմական Իրանը, անգամ եթէ Իրանը ձեռք բերի ատոմական ռումբ, այլ ԱՄՆ-ին մտահոգում է հզօր եւ ուժեղ Իրանը: Բոլորը գիտեն, որ այս աշխարհում որեւէ երկրի համար դիւրին չէ իր թշնամու դէմ ատոմական ռումբի օգտագործումը, ուրեմն՝ ատոմական գիտութեանը ձգտող Իրանն է, որ մտահոգում է ԱՄՆ-ին:Աշխարհի գոյատեւման առաջին ազդակը էներգիան է, եւ նա է ուժեղ ու հզօր, որն իր ձեռքում առատօրէն ունի այդ կարեւոր ազդակի աղբիւրները: Ըստ գիտնականների յայտարարութեան՝ առաջիկայ հարիւր տարւայ ընթացքում քարիւղը հասնելու է իր աւարտին, անգամ եթէ բոլորովին չսպառւի, քանակապէս այնքան կը նւազի, որ այլեւս դերակատար չի լինի՝ որպէս տնտեսական ու քաղաքական ուժի ազդակ:Իրանը դա քաջ գիտակցում է ու ամէն գնով փորձում է ձեռք բերել ապագայի տնտեսա-քաղաքական ուժի ազդակի գիտութիւնը: Արդեօք եթէ Իրանը մտադիր լինէր ատոմական ռումբով ոչնչացնել Իսրայէլը կամ հարւածել Ամերիկային, այն, ինչ ամէն օր քարոզում են արեւմտեան լրատւամիջոցները, աւելի դիւրին չէ՞ր, եթէ իր նաւթային մեծ եկամուտով տարեկան մի քանի ատոմական մարտագլխիկներ գնէր ատոմական սեւ շուկայից ու դրանցով իրագործէր իր նպատակը եւ բոլորին անակնկալի բերէր:

Ուրեմն՝ Իրանը ձգտում է ապահովել ապագան՝ ձեռք բերելով այն գիտութիւնը, որ փոխարինելու է այսօրւայ ուժի ազդակին՝ նաւթին:ԱՄՆ-ն ամէն միջոցից օգտւում է, որ խոչընդոտներ առաջացնի Իրանի համար, օրինակ՝ ցեղային փոքրամասնութիւններին կառավարութեան դէմ ոտքի հանելով, զանազան միջազգային դատարանների միջոցով Իրանի դէմ դատ յարուցելով, տնտեսական բոյկոտներ առաջացնելով, բանկային յարաբերութիւնները խզելով եւ այլն: Ճիշտ է, որ այս բոլորը ներքին առումով ցնցում է առաջացնում երկրում, բայց այս պահին նահանջն էլ շահ չի ունենայ Իրանի համար: Այս բոլորի ելքը, օրինակի համար, կարող է լինել երկկողմ բանակցութիւն՝ Իրանի ու ԱՄՆ-ի միջեւ, այն, ինչ որ, ըստ երեւոյթին, երկու երկրների ղեկավարութեան ցանկութիւնն է՝ թաքնւած ամենօրեայ երկկողմ ամբաստանութիւնների յետեւ:Ամերիկայի իշխանութիւնը նրանով հանդերձ, որ օգտւեց ռուսական ապրիլմէկեան սուտից, բայց, ըստ ամենայնի, չի ցանկանում, որ այս ընթացքում նաեւ հզօր դիրք գրաւի Ռուսաստանը եւ կարծես դա էր պատճառը, որ ամերիկեան լրատւամիջոցները լուր տարածեցին, թէ մօտ ապագայում Իրանի եւ ԱՄՆ-ի արտաքին գործերի նախարարները հանդիպելու են միմեանց՝ Իրաքի խնդրի մասին բանակցելու նպատակով:Բանակցութիւնն է կարեւոր. թէ դրա թեման ինչ է լինելու՝ դա երկրորդական է:

Ալիքի Էջերում....

Շարունակություն »

Ստորագրահաւաք

Ձեր ստորագրութեամբ օժանդակեք Հայոց Մեծ Եղեռնի միջազգային ճանաչման ու դատապարտման գործընթացին:

www.petition1915.org

Շարունակություն »

Իրան-ԱՄՆ թաքուն պատերազմ՝ յանուն բանակցութեան

Կարծես թէ Իրան-ԱՄՆ երկկողմ բանակցութեան թեման իր պատշաճ տեղն է գտնում թէ՛ իրանական, եւ թէ՛ ամերիկեան պետական այրերի ու դիւանագէտների օրակարգի մէջ:Երկկողմ բանակցութեան ու համագործակցութեան հարցը հնարաւոր չէ նորութիւն համարել, որովհետեւ երբ ԱՄՆ-ն գրաւեց Աֆղանստանն ու Իրաքը եւ մխրճւեց իրեն անծանօթ երկրների մէջ, տարածաշրջանում միայն Իրանն էր, որ պահը ճիշտ գնահատելով՝ Ամերիկային օգնութեան եկաւ՝ տւեալ երկրներում կայունութիւն հաստատելով: Երբ Աֆղանստանում Իւնէս Ղանունին ընդդիմացել էր ԱՄՆ-ին, հակառակւելով Համեդ Քարզայի հետ, դա Իրանն էր, որ Ղանունիի հետ բանակցելով՝ նրան համոզեց ընդունել Քարզային ու վերջ տալ ներքին պատերազմին: Նման իրողութիւն պատահեց նաեւ Իրաքում. երբ գաւառական ու կրօնական քաշքշուկներից յոգնած իրաքցիները համախմբւեցին Նուրի Ալմալեքիի շուրջ, Իրանը իր աջակցութիւնը յայտնեց եւ փորձեց իրաքեան բոլոր կողմերին համախմբել նրա անձի շուրջ:Այս բոլորը նկատելով եւ վերլուծելով՝ տեսնում ենք, որ Իրանը որպէս տարածաշրջանային եւ միջազգային շատ կարեւոր դերակատար՝ միշտ ներկայ է եղել ասպարէզում ու իր ներդրումն է ունեցել տարբեր հարցեր լուծելու գործընթացներում:Երեւի թէ նմանօրինակ Իրանը հաճելի լինի ԱՄՆ-ի համար, բայց եթէ իրատեսօրէն վերլուծենք, կը տեսնենք, որ Իրանի նման երկիր իր հսկայ տարածքով, հարուստ հանքերով, վաղեմի մշակոյթով եւ դարաւոր պատմութեամբ չի կարող միայն հաշտարարի ու միջնորդի դերում գտնւել, այն էլ մի տարածաշրջանում, ուր ամէն բնագաւառում թոյլ են իրենից:Իրանը իր պատւաբեր դիրքն է փնտրում առաջիկայ տարիներում աշխարհի էներգետիկ կարիքները հոգալու խնդրում:Ինչպէս այսօր, վաղը եւս ժողովուրդները գոյատեւելու համար կարիք կունենան էներգիայի: Նաւթը սպառման եզրին է եւ ատոմական էներգիան գրաւում է նրա տեղը՝ դառնալով աշխարհի գլխաւոր էներգիայի աղբիւրը:Ուրեմն՝ էներգիային տիրապետելու նպատակով պայքարը նաւթի հանքերից փոխադրւում է ատոմակայաններ եւ դա է նաեւ այսօրւայ Իրան-ԱՄՆ պարզ ու թաքուն պայքարի պատճառը:Այս վերջին տարիների ընթացքում այդ երկկողմ պայքարը աւելիով է սրւել ու այնքան է զարգացել, որ բոլորին մտահոգել է հաւանական պատերազմի խնդիրը:Սպառնալիքները լինում են ծայրաստիճան խիստ: ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքական ու բանակային այրերը, ինչու չէ նաեւ Իրանի իշխանութիւնը, յատկապէս վերջին մէկ տարւայ ընթացքում միմեանց սպառնացել են տարբեր միջոցներով: Բայց, ինչո՞ւ այսքան սպառնալիք, երբ կայ բանակցութեան այլընտրանքը:Ինչպէս գիտէք, Իրանն ու ԱՄՆ-ն աւելի քան 25 տարի է, ինչ խզել են իրենց դիւանագիտական ու տնտեսական յարաբերութիւնները եւ այդ պատճառով՝ համահաւասար վնաս են կրում: Արդի աշխարհում, ուր ամէն ինչ պայմանաւորւած է յարաբերութիւններով ու համագործակցութիւններով, նմանօրինակ կապերի խզումը չի կարող երկար գոյատեւել: Այդ իսկ պատճառով՝ բանակցութիւնը դառնում է մի կարեւոր օրակարգ եւ այլեւս հնարաւոր չէ անտեսել այն: Բայց, թէ՛ Իրանը, եւ թէ՛ Ամերիկան շուրջ երկու տասնամեակ է, ինչ տարբեր ոճերով սպառնացել են միմեանց, եւ նման պայմաններում որեւէ բանակցութիւն չի կարող սկսւել առանց նախաբանի ու նախապայմանի:Այս վերջին մէկ տարւայ ընթացքում սպառնալիքները անցել են բոլոր առկայ սահմանները եւ սկսւել է մի թաքուն պատերազմ, որը, ըստ երեւոյթին, երկու կողմին կը բերի բանակցութեան սեղանի շուրջ. դրա պարզ փաստերը այսօր կարելի է տեսնել թէ՛ Իրանում, եւ թէ՛ ԱՄՆ-ում:Նախագահ Ահմադինեժադն իր վերջին արտայայտութիւնների ընթացքում անգամներ յայտարարել է, որ ատոմական խնդրի մասին պատրաստ է բանակցել նոյնիսկ Ամերիկայի հետ: Իսլամական յեղափոխութեան առաջնորդի յատուկ խորհրդական դոկտ. Վելայաթին իր վերջին հարցազրոյցի ընթացքում յայտարարեց՝ ատոմական աշխատանքների առկախումը երբեք մեր տաբուն չի եղել եւ նրան լրացնելու նպատակով՝ Իրանի Ազգային անվտանգութեան խորհրդի քարտուղար Լարիջանին ասաց, որ ուրանի 4% հարստացման փուլը կարող է բանակցութիւնների սկիզբ լինել:ԱՄՆ-ում եւս նմանատիպ յայտարարութիւններ են կատարւում՝ թէ՛ նախագահի, եւ թէ՛ այլ դիւանագէտների կողմից: Ջորջ Բուշը, հակառակ իր նախկին արտայայտութիւններին, օրեր առաջ իր ասուլիսում ասաց, որ ԱՄՆ-ն չի մտածում Իրանի դէմ պատերազմելու մասին եւ ոչ էլ վարչակարգը փոխելու ցանկութիւն ունի:Երեւի թէ այսօր, աւելի քան երբեք, զարգացել է Իրան-ԱՄՆ երկկողմ բանակցութեան ցանկութիւնը՝ թէ՛ երկու երկրների իշխանութիւնների, եւ թէ՛ նրանց ժողովուրդների մօտ:Այսքանը միայն ներկայ իրավիճակի վերլուծութիւնն է. թէ քաղաքական աշխարհը ինչ անակնկալներով է բեղմնաւորւած՝ դա կը պարզւի ապագայ ամիսներում եւ կամ տարիներում:

Ալիքի էջերում....

Շարունակություն »

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐՈՎ ՏԱՐՕՐԻՆԱԿ ՀՐԵԱՆԵՐ

«Ֆորբս» ամսագրից բացի Ռուսաստանի զանազան բնավ էլ ոչ բուլվարային հրատարակություններ ժամանակ առ ժամանակ հրապարակում են երկրի մեծահարուստների` ձեռնարկատերերի, բանկիրների, գույքատերերի եւ ուրիշ այլ գործարար մարդկանց ցուցակներ: Սակայն վերջին նման մի «տեղեկատու» ուշադրություն էր գրավում, որ ցուցակում տեղ էին գտել միայն հրեաների անուններ: Ընդսմին, արտաքնապես ինչ ազգանունի ասես չես հանդիպի` բուն հրեական, մահմեդական, վրացական, ռուսական... Օրինակ, ըստ այդ ցուցակի, հրեա են Ադրբեջանի ծնունդ, «Լուկօյլ» նավթային ընկերության նախագահ Վագիտ Ալեքպերովը եւ «Կրոկուս» ընկերությունների խմբի տիրակալ Արաս Աղալարովը:
Հայտնի է, որ հրեաները իրենց ազգային պատկանելությունը որոշում են մոր կողմով: Սակայն այս անգամ այն տպավորությունն է ստեղծվում, որ սկսել են հրեա համարվել նաեւ մի շարք մեծահարուստներ, որոնց... կինն է այդ ցեղի ներկայացուցիչը: Ինչեւէ, ընթերցողների ուշադրությանն ենք ներկայացնում հիշյալ ցուցակի մեջ մտած մի շարք «հրեաների» անուններ, որոնք, կարծում ենք, կառաջացնեն ամենամեծ... հետաքրքրությունը:
Ալեքսանդր Տեր-Ավանեսով-«Տեխինվեստ» ընկերության համատեր:
Աշոտ Եղիազարյան-Պետդումայի պատգամավոր, «Դաեւ-պլազա» ընկերության համատեր: Տարեսկզբին ընկերությունը 150 մլն դոլարով վաճառեց Ռուբլյովսկոյե խճուղում գտնվող «Եվրոպարկ» առեւտրի կենտրոնը:
Գրիգոր Խաչատուրով-«Պրոտեկ» կենտրոնի հիմնադիր եւ համատեր:
Ռուբեն Վարդանյան-«Տրոյկա դիալոգ» ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահ:
Դանիլ Խաչատուրով-«Ռոսգոսստրախ» ընկերությունների խմբի նախագահ: Վերահսկում է Ռուսաստանի խոշորագույն ապահովագրական ընկերության բաժնետոմսերի 75%-ից մեկով պակաս բաժնետոմսեր: Նաեւ քաղաքային հիպոթեկային բանկի տերն է:
Գենադի Այվազյան-«Կուզբասրազրեզուգոլ» հոլդինգի համատեր, Krutrade ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահ:
Արտաշես Թերզյան-«Տրաստ» ազգային եւ ներդրումային բանկերի տնօրենների խորհրդի անդամ:
Ալեքսանդր Խաչատրյան-«Կոպեյկա» առեւտրի ցանցի տնօրենների խորհրդի անդամ: Սերգեյ Լոմակինի եւ Ալեքսանդր Սամոնովի հետ տիրում է ընկերության 50 տոկոսին: Մնացյալ 50 տոկոսը պատկանում է «Ուրալսիբ» ֆինանսական ընկերությանը:
Ջիվան Չելոյանց-«Լուկօյլի» նավթի եւ գազի հանույթի ապահովման գլխավոր վարչության պետ: Տիրում է ընկերության բաժնետոմսերի 0,1 տոկոսին:
Ռուբեն Դիշդիշյան-«Սենտրալ պարտներշիփ» պրոդյուսերական ընկերության գլխավոր տնօրեն եւ համատեր: 2005 թ. նոյեմբերին բաժնետոմսերի ստուգիչ փաթեթը վաճառեց «Ինտերռոս» հոլդինգի մեջ մտնող «Պրոֆ-մեդիա» խմբին:
Սակայն ամենահետաքրքրականը երեւի այն է, թե այս մարդիկ իրենք իրենց ի՞նչ են համարում` հա՞յ, թե հրեա: Ելնելով այս տարօրինակ ցուցակից, գալիս ես այն եզրակացության, որ ամենաիսկական հայը, այնուամենայնիվ... Արա Աբրահամյանն է: համենայն դեպս նրա անունը չկա այդ ցուցակում:

Շարունակություն »

Ազատութեան ջահակիրը

Բոլոր ժողովուրդների պատմութեան էջերում կարելի է տեսնել մի աչքառու նմանութիւն, որն է պայքար՝ յանուն ազատութեան ու արդարութեան: Եթէ փորձենք կարդալ այդ պայքարին պատկանող էջերը, կը տեսնենք, որ բոլոր ժողովուրդները տարբեր դարաշրջաններում ու նաեւ տարբեր ձեւերով վճարել են այդ մնայուն արժէքների գինը, անգամ իրենց արիւնով ու կեանքով:Եթէ փորձենք այս ուղղութեամբ աւելի փիլիսոփայել, պիտի ասել, որ ժողովրդավարութեան հասնելու համար՝ կան երկու պարզ ձեւեր, որն ըստ տեսաբանների՝ անւանւում են՝ ա. ժողովրդավարութիւն՝ վերեւից ու բ. ժողովրդավարութիւն՝ վարից: Ահա թէ ինչ են սրանք:

Ժողովրդավարութիւն վերեւից նշանակում է այն, որ իշխանութեան տնօրինման հետեւանքով, եւ անպայման չէ, որ պիտի կախում ունենայ ժողովրդի ցանկութիւնից, երկրում իրագործւում են ժողովրդավարական կարգեր, որ առհասարակ լինում են իշխանաւորների կողմից ըմբռնւած ու բացատրւած ժողովրդավարական ձեւերի հիման վրայ: Այս տեսակ «ժողովրդավարական» կարգերը սովորաբար, յանգում են մեղմ ու թաքուն դիկտատուրայի, որի ընթացքում իշխանութիւնը դառնում է հասարակութեան հայրը ու գործում է ըստ իր «հայրական» ձեւաչափերի՝ շարունակաբար ժողովրդին յիշեցնելով, որ ինքը բարի հայր է ու առաջնորդւում է ժողովրդավարական արժէքներով:Այս ձեւի հակառակը կայ եւս՝ «ժողովրդավարութիւն վարից» գործելաոճը, որը հիմնւած է ազատութեան ու արդարութեան համար մղւած պայքարներից ձեռք բերած արժէքների հիման վրայ, այսինքն՝ նախ ժողովուրդն է սկսում պայքարել՝ այդ արժէքները հաստատելու համար եւ ոչ՝ իշխանութիւնը: Այս տարբերակի առաւելութիւնն այն է, որ ժողովուրդը ազատութեան հասնելու համար մղած պայքարների ընթացքում նախ դաստիարակւում է, որ ազատութիւնը իրականում ինչ է, ինչպէս պիտի հասնել ու պահպանել այն եւ ամենից կարեւորը այն, որ սովորում է, որ իւրաքանչիւր անձ պիտի կարողութիւնն ունենայ վճարել ազատութեան ու արդարութեան հասնելու համար պահանջւած գինը: Այդ գինը վճարած ժողովուրդները ունակ են պահպանելու ձեռք բերած ազատութիւնը:Սա այն գործելաոճն է, որ առհասարակ կիրառւում է ազատատենչ ժողովուրդների կողմից ու նաեւ այս ուղղութեամբ էր, որ գործում ու պայքարում էր «Ակօս» շաբաթաթերթի խմբագիր քաջարի Հրանտ Դինքը:

Նա իր կեանքի ընթացքը նւիրեց Թուրքիայում ազատութեան ու արդարութեան արժէքների հաստատմանը ու, ի վերջոյ, զոհւեց իր իսկ կառուցած բագինի առջեւ: Նա հաւատում էր, որ Թուրքիայում ազատութեան հասնելու համար՝ պիտի պայքարել ոչ թէ արտաքին ճակատում, այլ՝ ներքին ճակատում ժողովրդին հասունացնելու միջոցով:

Դինքը այդ պայքարի ընթացքում գործեց Թուրքիայի Սահմանադրութեան 301-րդ յօդւածի դէմ, որը արգելում էր երկրում խօսել Հայոց Ցեղասպանութեան մասին՝ խիզախ դասախօսութիւնների, հարցազրոյցների ու յօդւածների միջոցով: Այդ պայքարում երբեք չէր հաւատում այլ կառավարութիւնների միջամտութեանը, անգամ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման խնդրի ուղղութեամբ: Նա գիտէր, որ գերուժերը գործում են իրենց շահերի հիման վրայ, եւ նրանց միջամտութեամբ Հայոց Ցեղասպանութեան ու առհասարակ Թուրքիայում խօսքի ազատութեան թեման դառնալու է այդ ուժերի ու Թուրքիայի կառավարութեան առեւտրի առարկայ:

Հրանտ Դինքին կարելի է համարել Թուրքիայում ժողովրդավարութեան համար պայքարող նորօրեայ ռահվիրաներից: Նրա համոզմամբ՝ Թուրքիայի ժողովուրդը պիտի ծանօթանայ Հայոց Ցեղասպանութեան իրականութեանը: Ինչպէս ինքն էր ասում. «Իմ առաջին պարտականութիւնը թուրքերին իրականութիւնը փոխանցելն է»:

Նա իր տարբեր հարցազրոյցներում ասում էր. «Ճշմարիտ եմ, աշխատասէր եմ, բայց թուրք չեմ» եւ փորձում էր այդ խօսքով թուրք ժողովրդին հասկացնել, որ Թուրքիայում ապրում են նաեւ ոչ-թուրք ազգեր, որոնք Թուրքիայի քաղաքացի են, բայց թուրք չեն:Բնականաբար, Թուրքիայում Հրանտ Դինքի հիմք դրած ու արմատաւորւած ազատութեան աւանդը նոր ծիլեր պիտի տայ ու արդիւնաւորւի, որովհետեւ թէ՛ ինքը, եւ թէ՛ նրան հետեւող այլ մտաւորականներն ու անհատները գիտեն, որ ազատութիւնն ունի իր գինը, որը պիտի վճարել եւ որը վճարեց ինքը՝ Հրանտ Դինքը:

Յարգանք՝ նրա յիշատակին:

Ալիքի էջերում....

Շարունակություն »

Բողոքի ցոյցեր

Երեկ՝ Յուն.26-ի երեկոյան Թեհրանի սուրբ Սարգիս եկեղեցում տեղի ունեցաւ ժողովրդական բողոքի ցոյց Հայազգի մտաւորական Հրանտ Դինքի ահաբեկման դէմ:

Նաեւ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում էլ տեղի է ունեցել բողոքի ցոյց որի լուսանկարները ինձ ուղարկեց շատ սիրելի ընկերս՝ Վահիկ Վարդանեանը:

Բոլոր լուսանկարները կարելի է տեսնել այստեղ

Ուրախութեամբ ստացայ նաեւ Վիէնայում տեղի ունեցած ցոյցի նկարները որ ինձ ուղարկեց շատ սիրելի Արազ Օհանեանը:

Բողոքի ցոյց Կիպրոսում

Լուսանկարը ուղարկեց Կիպրահայեր պարբերականը

Բոլոր լուսանկարները կարելի է տեսնել այստեղ

Շարունակություն »

Ցեղասպան թուրքը մնում է նոյնը

Ցեղասպանութիւն հերքող թուրքը նոյնիսկ մէկ դար յետոյ կրկին շարունակում է իր պապերի ստոր արարքները եւ շարունակում ուրացման քաղաքականութիւնը:
Հրանդ Դինքը նահատակւեց յանուն իր ազատ գրչի եւ լեզւի, միացաւ լուսամիտ-մտաւորական փաղանգին: Յաւերժացաւ եւ մնալու է մեր պատմութեան ազգային պայքարի էջերում՝ որպէս 21-րդ դարի Հայ Դատի վսեմ դրօշակի ծածանողը՝ հէնց Թուրքիայում:
Յարգանք նրան:

http://capwiz.com/anca/issues/alert/?alertid=9270991&type=PR

Շարունակություն »

Դատապարտենք թուրքի ոճրագործութիւնը

Սիրելի հայրենակիցներ այս անգամ եւս թուրքական եաթաղանը ներկւեց հայի արիւնով:

Ոճրագործ թուրքը ծառաւ է արիւնի:

Այդ ծառաւը պիտի յագեցում տանք մեր արդարադատ բռունցքով:

Միացեք Հրանդ Դինքի դէմ կատարւած ոճրագործութիւնը դատապարտող e-mail արշաւին:

ԱՄՆ-ի կոգրեսում Հայոց Ցեղասպանութեան թեմայի քննարկման սեմին Ձեր բողոքի ձայնը բարձրացրեք նաեւ այս ուղղութեամբ:

Բացւած էջի ներքեւում լրացրեք Ձեր տւեալները եւ սեղմեք Send Email-ը:

Դա սեղմելով Ձեր բողոքի նամակը կուղարկւի ԱՄՆ-ի կոնգրես եւ քաղաքական այրերին:

http://capwiz.com/anca/issues/alert/?alertid=9270991&type=PR

Շարունակություն »

Հրանդ Դինքը անմահ է

Կարծես բախտը այսպէս էր որ այսօր պիտի գրեմ սիրելի Հրանդ Դինքի դաժան սպանութեան մասին:

Երբ լուրերում լսեցի այդ դժբախտ պատահարի մասին այնքան ցնցւեցի որ անգամ կարողութիւն չունէի հեռախօսել ընկերներիս լուրը փոխանցելու նպատակով: Միայն լացում էի ու մտածում թէ մինչեւ երբ պիտի լռենք ու հակազդեցութիւն ցոյց չտանք: Մեր խաչքարերն են ոչնչացնում, սպային են կացնահարում, մտաւորականին են մորթում, հային որպէս ծառայ տարաջաշաջանից փոխադրում են ԱՄՆ եւ շատ ուրիշ խնդիրներ: Հրանդ Դինքի հետ զրոյցի պահին նա ինձ ասում էր թէ «սիրելիս ցեղասպանութիւնը դեռ շարունակւում է»: Նա այդ իրականութիւնը ապացուցեց իր կեանքով:
Թող հայ իշխանաւորներն ու քաղաքական-տնտեսական գործիչները իմանան որ իրենց լռութեամբ միայն ջուր են լցնում թուրքիային արիւնարբու ջրաղածի մէջ:
Ինչպէս ասում էր Գարեգին Նժդեհը «Ուժն է ծնում իրաւունքը»: Եթէ ուժ չունես ուրենմ չունես նաեւ իրաւունք: Հայերի մօտ կարծես ուժը իմաստաւորւում է ճաշարաններով, գիշերային ակումբներով ու գինիով:

Սա է եւրոպական չափանիշերով տառապող հայի ապագան:
Սիրելի Հրանդ Դինք քո արիւնով ներկւած ուղին պիտի դառնայ մեր մայր ուղին:
Թող հողը թեթեւ լինի վրադ: Քո ընկերները երբեք քեզ չեն մոռանայ: Դու հաւերժ ու անմահ կապրես մեր սրտում:

«Ալիք» օրաթերթի խմբագրատուն. Թեհրան

Հրանդ Դինքը նոյ.2006-ին մեր հիւրն էր:

Շարունակություն »

Կուռքերի մայրամուտը

2007 թւականը, ինչպէս իր նախորդ տարին, սկսւեց մի շատ կարեւոր ու ցնցիչ պատահարով:2005 թւականի աւարտին, երբ բոլորը պատրաստւում էին դիմաւորել Նոր տարին՝ 2006 թւականը՝ Հեռաւոր արեւելքում պատահեց ցունամի, որի հետեւանքով՝ զոհւեցին հազարաւոր բնակիչներ ու զբօսաշրջիկներ: 2006 թւականին եւս ճիշտ տարւայ վերջին օրերում տեղի ունեցաւ մի ուրիշ ցունամի, այս անգամ քաղաքական ոլորտում, եւ դա Իրաքի նախկին տիրակալ Սադդամ Հուսէյնի մահապատիժն էր: Սադդամ Հուսէյնը մօտ երկու տարի դատարանում պայքարեց մահւան դիմաց եւ, ի վերջոյ, մեղաւոր ճանաչւեց: Սադդամի մահւան դատավճիռը անակնկալ չէր, որովհետեւ նրա հովանաւորները չէին ցանկանում նա ողջ մնայ եւ ամբողջ աշխարհի համար բացայայտի մի շարք իրականութիւններ: Այդ իսկ պատճառով՝ կեանքի կոչւեց մի դատարան, որը աւելի նման էր կրկէսի՝ Սադդամի ոճրագործութիւնները քննելու համար:Դատավարութեան քննարկման առաջին թեման էր Դոջայլ քաղաքում աւելի քան 150 շիա բնակիչների սպանութիւնը:Դատարանը, ըստ ԱՄՆ-ի պատւէրի, յայտարարեց՝ եթէ Սադդամը Դոջայլ քաղաքի խնդրում ճանաչւի մեղաւոր, մահւան կը դատապարտւի եւ եթէ հակառակը տեղի ունենայ, կը շարունակւի դատավարութիւնը: Բայց ինչպէս միշտ՝ հակառակ վարկածը տեղի չունեցաւ ու Իրաքի «անմահ» տիրակալը մահւան դատապարտւեց:Այստեղ նպատակ չունեմ աւելի մանրամասն խօսել Սադդամի մահապատժի մասին, այլ ուզում եմ խօսել առհասարակ «Սադդամ» երեւոյթի մասին:Ինչո՞ւ են ծնւում դիկտատորները եւ ո՞վ է կեանք տալիս նրանց:Պատմութեան մէջ առհասարակ բաւարար չափով չեն զբաղւել այս հարցերի հետ եւ աւելի շատ զբաղւել են լոկ որեւէ դիկտատորի անձի ու նրա կատարած գործերի հետ:Որեւէ ուսումնասիրութիւն չի կարող ճիշտ լինել, եթէ նրանում տեղ չգտնեն այն պատճառները, որոնք ծնունդ են տւել դիկտատորին:Այս օրերում, երբ բոլոր լրատւամիջոցները ողողւած են Սադդամի մահապատժի լուրով եւ ժամ առ ժամ ցուցադրւում է մեծ թւով ժողովրդի ուրախութիւնը այդ ուղղութեամբ, մի պարզ հարց է առաջանում, թէ արդեօք Սադդամի մահապատժից յետոյ բարեկարգւելո՞ւ է Իրաքի ժողովրդի կեանքը եւ մի խօսքով՝ Սադդամի մահապատիժը լինելու է Իրաքի ժողովրդավարացման դրդապատճառը: Իմ կարծիքով՝ ոչ: Այս «ոչ»-ը հիմնաւորելու համար՝ պիտի խօսենք մի քանի հիմնական խնդրի մասին: Նախ այն, որ ազատութիւնն ու ժողովրդավարութիւնը երբեք չեն շնորհւում, այլ ժողովուրդները դրանք ձեռք են բերում պայքարի միջոցով, եթէ ազատութիւնն ու արդարութիւնը չեն իմաստաւորւում օտարի եւ կամ որեւէ ամբողջատիրոջ լուծի տակ «ազատ» ապրելով:Եթէ մի ժողովուրդ հասնի ազատութեան ու արդարութեան իրական հասկացողութեանը, նա կը պայքարի դրան հասնելու համար, բայց երբ որեւէ ժողովրդի, որ դեռ չի գտել այդ արժէքների իրական իմաստը եւ «բարեկեցիկ» է ապրում իր տիրոջ հովանու ներքոյ, տրւի ազատութեան ու ինքնորոշման իրաւունքը, նա կը վարւի նախկինի պէս, կը ծնի մի հզօր դիկտատոր եւ կապրի նրա լուծի տակ: Այս դրւագը մեծ հաւանականութեամբ կիրագործւի յետսադդամական Իրաքում:Երկրորդն այն, որ ամէն ժողովուրդ պիտի ստեղծի իր իւրայատուկ ժողովրդավարութեան հասկացողութիւնը: Գերուժերը երբ փորձում են որեւէ երկրի ժողովրդի ոտքի հանել իր տիրակալի դէմ, ամէն միջոցով քարոզում են իրենց ազատութեան ու ժողովրդավարութեան ձեւերը: Դա շեղում է ժողովուրդներին, որովհետեւ Միջին Արեւելքում ու այս պարագայում Իրաքում ապրող ժողովուրդը չի կարող ապրել ամերիկեան «ժողովրդավարական» ձեւերով, որովհետեւ դա ինքնին կը դառնայ նոր կապանք՝ ժողովրդի համար:Ազատութեան ու արդարութեան գաղափարը նախ ծնւում է ժողովուրդների մտքում, եփւում եւ ձեւաւորւում է պայքարում, այն էլ տւեալ երկրի մշակութային, հասարակական ու պատմական իրականութիւնների հիման վրայ ու արդիւնքի է հասնում ժողովրդի կամքի եւ հաւատքի միջոցով:Եթէ այս ընթացքը չի առաջացել ժողովուրդների մօտ, դժւար է խօսել ժողովրդավարութեան մասին:Անգամներ ժողովուրդներն ըմբոստացել են դիկտատորների դէմ միայն այսպէս ասած «լաւ ապրելու» նպատակով՝ ազատութեան մասին առանց որեւէ պարզ ու հասկանալի պատկերացում ունենալու եւ դրա արդիւնքում հանդիպելով «հովւի» գաւազանին, որը իրենց գլխի վրայ պար է բռնել, սողել են իրենց բոյնը՝ իրենց շնորհւած մի պատառ հացը լափելով:Նաեւ պարագաներ են լինում, երբ ժողովուրդները նոյն այդ «լաւ ապրելու» նպատակով՝ փնտրում են նոր դրախտավայրեր, բայց դա նորէն ստրկութեան է յանգում, որովհետեւ մի պատառ հացի համար այս անգամ պիտի հրաժարւեն մարդկութիւնից, այն էլ հեռու հարազատ երկրից ու մշակոյթից:Հնդիկ փիլիսոփայ Քրիշնա Մուրթին ազատութեան մասին ասում է, թէ. «Ուր որ կայ վախ, այնտեղ չկայ ազատութիւն» եւ սրան պիտի աւելացնել այն, որ «Ուր որ մարդը չի ապրում մարդկային օրէնքներով, չկայ ազատութիւն»: Բայց, պիտի մատնանշել, որ այս բոլորի լուծումը նախ ժողովուրդների մօտ է ու կախում ունի նրանց կամքից, ոչ թէ որեւէ դրածոյ կուռքի մօտ:Կուռքերը կարելի է այրել ազատութեան ու արդարութեան կրակի միջոցով, որը ներկայացնում է ազատատենչ ժողովուրդների վճռորոշ կամքը, բայց եթէ ժողովուրդները զուրկ լինեն այդ կամքից, էլ ի՞նչ խօսք ազատութեան մասին:

Ալիքի էջերում....

Շարունակություն »

Դիկտատորի աւարտը

Իրաքի պետական այրերը յայտարարեցին որ այսօր՝ դեկ.30-ի առաւոտեան ժամը 6-ին կախաղան հանւեց Իրաքի նախկին դիկտատոր Սադդամ Հուսէյնը:
Իրաքի «Հուռէ» հեռուստաալիքը լուրը յաղորդելուց յետոյ ցրել է իրաքի հիմնը, որից յետոյ բացականչել է «ոճրագործ Սադդամը կախաղան բարցրացաւ»:

Շարունակություն »

Շնորհաւոր նոր տարի - 2007

Մէկ տարի եւս անցաւ: Գալիս է մի նոր տարի , լի նոր մտքերով նոր ապագայի համար: Ըստ Չինական Ֆէնգ Շույի գիտութեան համաձայն 2007-ը ծանր եւ դժւար տարի է լինելու: Բայս սա լոկ գուշակութիւն է եւ յոյսով որ բոլորի համար լինի լաւ եւ ուրախ տարի:

Շարունակություն »

Բազմակողմանի ճնշում, բազմակողմանի ժայթքում

Հոկտեմբեր ամիսը քաղաքական առումով շատ տաք ամիս էր թէ՛ հայերի, եւ թէ՛ համաշխարհային հանրութեան համար: Այս ամսւայ կարեւորութիւնը հայերի համար եղաւ այն, որ Ֆրանսիայի խորհրդարանը Հայոց Ցեղասպանութեան հերքումը դարձրեց քրէական օրէնք եւ յատուկ պատիժ սահմանեց խախտողների համար:Համաշխարհային հանրութիւնը նաեւ անմասն չմնաց հոկտեմբեր ամսւայ ջերմութիւնից, երբ ականատես եղաւ Հիւսիսային Կորէայի ատոմական զէնքի փորձարկմանը: Հիւսիսային Կորէան այս գործով դարձաւ ատոմական զէնք ունեցող երկրների ակումբի 9-րդ անդամը: Հիւսիսային Կորէան իր այս արարքով նոր էջ բացեց միջազգային դիւանագիտական պատմութեան մէջ եւ եղաւ այն երկիրը, որ ԱՄՆ-ի բազմակողմանի ճնշումների դիմաց քայլեց իր ուղիով ու փորձարկեց իր ատոմական զէնքը:ԱՄՆ-ի համար լոկ Հիւսիսային Կորէայի ատոմական զէնքը մտահոգիչ չէ, այլ մտահոգութիւնը նրանում է, որ Հիւսիսային Կորէայի արարքը կարող է օրինակ հանդիսանալ բազմաթիւ այլ երկրների համար, որ գտնւում են ԱՄՆ-ի հակադիր դիրքերում:Այս իրավիճակը ԱՄՆ-ին պարտադրում է, որ աւելի ուշադիր լինի իր հակառակորդ երկրների շարժումներին եւ մշակի մի այնպիսի քաղաքականութիւն, որ թէ՛ պահպանի Ամերիկայի գերակայութիւնը եւ, թէ՛ մեղմացնի հակառակորդ երկրների ատոմական զէնք ձեռք բերելու ցանկութիւնը՝ բազմաթիւ տնտեսական առիթներ ստեղծելու պատրւակով:Այս դէպքը նաեւ կարելի է մեկնաբանել մի այլ կերպ, թէ Հիւսիսային Կորէայի արարքը կատարւել է ԱՄՆ-ի ուղղակի կամ անուղղակի հսկողութեամբ եւ պատւէրով ու պիտի որպէս թակարդ ծառայի Ամերիկայի հակադիր երկրների համար, ինչպիսին է Իրանը:Իրանը նաեւ, իր հերթին եւ հակառակ բազմաթիւ երկրների դատապարտական յայտարարութիւններին, շատ անտարբերութեամբ մօտեցաւ Հիւսիսային Կորէայի ատոմական փորձարկմանը եւ միայն յայտարարեց, թէ Իրանը չի ցանկանում ձեռք բերել ատոմական զէնք:Իրանը իր ատոմական աշխատանքների բացայայտման օրից մինչ այսօր անգամներ յայտարարել է, թէ չի ցանկանում ձեռք բերել ատոմական զէնք եւ բազմաթիւ անգամներ դատապարտել է ԱՄՆ-ին ու այլ գերուժ երկրներին՝ աշխարհում ատոմական զէնք ձեռք բերելու մրցակցութեան պատճառ լինելու գծով:Նոյն այդ ուղղութեամբ եւ Ֆեթրի տօնակատարութեան եռօրեայ անակնկալ արձակուրդներից յետոյ Իրանի կառավարութիւնը յայտարարեց, թէ UF6 գազ է ներմուծել իր սանտրիֆուժների մէջ: Սա երկրորդ կարեւոր գործողութիւնն է հանդիսանում՝ ծանր ջուրը շահագործման յանձնելու փուլից յետոյ:Հիւսիսային Կորէայի փորձարկումից յետոյ Իրանի այս գործողութիւնը, որին ուղղակիօրէն հսկում էր ՄԱԳԱՏԷ-ն, ցնցում առաջացրեց ԱՄՆ-ում:Բոլորին այլեւս պարզ է, որ ԱՄՆ-ն Իրաքի գրաւումից յետոյ շատ ծանր պայմանների մէջ է ապրում եւ մի խօսքով՝ անհեթեթ են թւում Իրանի դէմ ռազմական գործողութիւն ծաւալելու յայտարարութիւնները: Նոյն այդ պատճառով՝ ԱՄՆ-ն փորձում է մի այլ կերպ կանխել Իրանին եւ այն «բազմակողմանի ճնշում, բազմակողմանի ժայթքում» գործելաոճն է:ԱՄՆ-ն բազմակողմանի ճնշումը սկսեց Իրանի դէմ իրագործած սահմանափակումների ժամկէտը երկարաձգելով եւ անմիջապէս յայտարարեց, թէ մտադիր է Պարսից ծոցում իրականացնել մի ռազմափորձ՝ տարածաշրջանի երկրների մասնակցութեամբ, որի նպատակն է կանխել ատոմական զէնքի ստեղծման համար կարեւոր մասնիկների փոխադրութիւնը: Այս ռազմափորձի ուղղակի թիրախը Իրանի տարածաշրջանային գերակայութիւնն է: Երկրորդ հանգրւանում Եւրոպան մուտք գործեց այս բազմակողմանի ճնշման գործընթացը, երբ Բելգիայի խորհրդարանում ներկայացաւ Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան կառոյցի գլխաւոր հակառակորդներից «Մոջահեդին խալղ» կոչւած ահաբեկչական խմբակցութեան առաջին դէմքը՝ Մարիամ Ռաջաւին: Դրան յաջորդեց Շիրակի այն յայտարարութիւնը, որ եթէ Իրանը շարունակի իր այդ ընթացքը, Ֆրանիսան պիտի քւէարկի Իրանին սահմանափակելու օրէնքի օգտին:Երրորդ հանգրւանում Արգենտինան վերարծարծեց 1994-ին իր երկրում հրէական մշակութային կենտրոնի պայթեցման թղթածըրարը, որի ընթացքում Իրանը հրեաների կողմից մեղադրւում է կենտրոնի պայթեցման համար:Եւ, ի վերջոյ, Մարդու իրաւունքների պաշտպանման կազմակերպութիւնը Իրանի դէմ տւած իր զեկոյցով փորձեց ճոխացնել Իրանին ճնշողների շարքը:Շատ տարօրինակ աշխարհ է: Գերուժերը խօսում են ահաբեկչութեան դէմ պայքարի մասին, բայց իրենց խորհրդարաններում յայտնւում են ահաբեկիչների գլխաւոր դէմքերը: Խօսում են ատոմական զէնքի դէմ, բայց իրենց պահեստները լցւած են ատոմական մարտագլխիկներով:Խօսում ու գործում են Իրանի դէմ, նրան սպառնում ռազմական գործողութեամբ, բայց նրանից պահանջում են իրենց հետ համագործակցել Իրաքում ու Աֆղանստանում:Եւ, ի վերջոյ, խօսում են զարգացման մասին, բայց արգելք են հանդիսանում ուրիշների զարգացման դէմ:Այս բոլորից պարզւում է, որ այս տարօրինակ աշխարհում գործում է միայն մէկ օրէնք եւ դա ուժի օրէնքն է: Եթէ աշխարհի եւ ազգերի ապագան ու իրաւունքը պայմանաւորւած է ուժով, ուրեմն՝ արդարացի է նաեւ Իրանը, որը վճռել է ամէն գնով դառնալ առաջադէմ ու զարգացած երկիր՝ իր տարածաշրջանում:Իրանը տարիներ է, որ ապրում ու գործում է բազմակողմանի ճնշումների ներքոյ՝ դա համարելով իր ազգային զարգացման ու հզօրացման համար շատ կարեւոր ազդակ: Այդ ճնշումներից յետոյ է, որ տեղի պիտի ունենայ բազմակողմանի ժայթքում, ոչ թէ ամերիկեան ցանկացած օրինակով, այլ իրանական ազգային օրէնքով, որն է՝ զարգացում ու հզօրութիւն:

Ալիքի էջերում....

Շարունակություն »